[:vi]
Những thay đổi viêm thà nh mạch thưá»ng liên quan đến thà nh tÄ©nh mạch gây viêm quanh thà nh mạch hoặc viêm thà nh mạch, viêm quanh động mạch Ãt gặp hÆ¡n.
Sự phân huỷ thà nh mạch dẫn đến những thay đổi ở nội mô mạch máu. Khi quá trình viêm lâu dà i sẽ đưa đến tắc các mạch máu. Ứ trệ tuần hoà n từ mao mạch rồi đến các tiểu động mạch và các mạch máu lớn, khi đó sẽ có biểu hiện trên lâm sà ng.
Bệnh được Eales mô tả năm 1889, còn gá»i là bệnh xuất huyết dịch kÃnh tái phát trên ngưá»i trẻ. hay gặp ở nam giá»›i từ 15-40 tuổi. Bệnh thưá»ng ở cả 2 mắt nhưng có thể ở 2 giai Ä‘oạn khác nhau.
1. Triệu chứng lâm sà ng
- Giảm thị lá»±c từ Ãt đến không thấy gì. Ngưá»i bệnh có cảm giác như sương mù, vẩn mây, đôi khi nhìn thấy vệt máu đỠloang dần. Khi máu quá nhiá»n chỉ còn nháºn thức được ánh sáng.
- Soi đáy mắt: giai Ä‘oạn sá»›m thấy mạch máu võng mạc có những Ä‘oạn xÆ¡ trắng nằm trong vùng võng mạc phù ná», xuất huyết và xuất tiết má»m rải rác.
- Nếu bệnh khởi phát viêm ở những thà nh mạch lá»›n, thì có thể gây phù toà n bá»™ võng mạc vùng háºu cá»±c vá»›i nhiá»u xuất tiết cứng và xuất huyết nhá» rải rác.
- Giai Ä‘oạn muá»™n kèm theo xuất huyết dịch kÃnh. Nếu máu dịch kÃnh nhiá»u ánh đồng tá» tối, không soi được đáy mắt.
2. Khám nghiệm cáºn lâm sà ng
- Chụp mạch huỳnh quang: khi mạch máu má»›i tổn thương thấy dò huỳnh quang qua thà nh mạch ở từng Ä‘oạn, thấm tế bà o thì muá»™n. Nếu bệnh tiến triển lâu thấy hình dạng các Ä‘oạn tắc đồng thá»i vá»›i những vùng thiếu tưới máu hoặc tân mạch.
Trong trưá»ng hợp không soi được đáy mắt nên cho là m siêu âm để đánh giá tình trạng dịch kÃnh, võng mạc .
- Có thể thá» phản ứng bì- Mantoux thưá»ng (+) cao.
Nếu xuất huyết dịch kÃnh Ãt, máu có thể tá»± tiêu trong vòng và i ngà y đến và i tuần. Nếu xuất huyết tái phát nhiá»u lần là bệnh đã biến chứng thà nh bệnh võng mạc tăng sinh vá»›i tân mạch và các dải xÆ¡ từ võng mạc và o dịch kÃnh. Tân mạch đĩa thị giác. Äôi khi các dải xÆ¡ co kéo gây rách và bong võng mạc.
3. Äiá»u trị viêm mạch máu võng mạc
- Ná»™i khoa: Giúp máu tiêu nhanh có thể uống nhiá»u nước, nghỉ ngÆ¡i.
- Äiá»u trị triệu chứng: thuốc giảm phù, bá»n vững thà nh mạch, chống chảy máu.
- Äiá»u trị nguyên nhân: nếu nghi ngá» tác nhân nà o đó thì cho xét nghiệm xác định như mantoux, BW… để Ä‘iá»u trị theo nguyên nhân.
- Tránh tái phát: Laser quang đông tất cả vùng viêm gây thiếu tưới máu trên huỳnh quang để ngăn chặn sự hình thà nh tân mạch. Laser quang đông VM là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay.
- Trong trưá»ng hợp đục các môi trưá»ng trong suốt không laser được thì dùng lạnh đông.
- Phẫu thuáºt cắt dịch kÃnh: nếu máu không tiêu được sau 2-3 tháng, có hiện tượng tổ chức hoá dịch kÃnh và hình thà nh các dây chằng co kéo gây rách và bong võng mạc thì phải phẫu thuáºt cắt dịch kÃnh .
[:en]
Những thay đổi viêm thà nh mạch thưá»ng liên quan đến thà nh tÄ©nh mạch gây viêm quanh thà nh mạch hoặc viêm thà nh mạch, viêm quanh động mạch Ãt gặp hÆ¡n. Sá»± phân huá»· thà nh mạch dẫn đến những thay đổi ở ná»™i mô mạch máu. Khi quá trình viêm lâu dà i sẽ đưa đến tắc các mạch máu. Ứ trệ tuần hoà n từ mao mạch rồi đến các tiểu động mạch và các mạch máu lá»›n, khi đó sẽ có biểu hiện trên lâm sà ng. Bệnh được Eales mô tả năm 1889, còn gá»i là bệnh xuất huyết dịch kÃnh tái phát trên ngưá»i trẻ. hay gặp ở nam giá»›i từ 15-40 tuổi. Bệnh thưá»ng ở cả 2 mắt nhưng có thể ở 2 giai Ä‘oạn khác nhau. 1. Triệu chứng lâm sà ng: – Giảm thị lá»±c từ Ãt đến không thấy gì. Ngưá»i bệnh có cảm giác như sương mù, vẩn mây, đôi khi nhìn thấy vệt máu đỠloang dần. Khi máu quá nhiá»n chỉ còn nháºn thức được ánh sáng. – Soi đáy mắt: giai Ä‘oạn sá»›m thấy mạch máu võng mạc có những Ä‘oạn xÆ¡ trắng nằm trong vùng võng mạc phù ná», xuất huyết và xuất tiết má»m rải rác. Nếu bệnh khởi phát viêm ở những thà nh mạch lá»›n, thì có thể gây phù toà n bá»™ võng mạc vùng háºu cá»±c vá»›i nhiá»u xuất tiết cứng và xuất huyết nhá» rải rác. Giai Ä‘oạn muá»™n kèm theo xuất huyết dịch kÃnh. Nếu máu dịch kÃnh nhiá»u ánh đồng tá» tối, không soi được đáy mắt. 2. Khám nghiệm cáºn lâm sà ng: – Chụp mạch huỳnh quang: khi mạch máu má»›i tổn thương thấy dò huỳnh quang qua thà nh mạch ở từng Ä‘oạn, thấm tế bà o thì muá»™n. Nếu bệnh tiến triển lâu thấy hình dạng các Ä‘oạn tắc đồng thá»i vá»›i những vùng thiếu tưới máu hoặc tân mạch – Trong trưá»ng hợp không soi được đáy mắt nên cho là m siêu âm để đánh giá tình trạng dịch kÃnh, võng mạc . – Có thể thá» phản ứng bì- Mantoux thưá»ng (+) cao. Nếu xuất huyết dịch kÃnh Ãt, máu có thể tá»± tiêu trong vòng và i ngà y đến và i tuần. nếu xuất huyết tái phát nhiá»u lần là bệnh đã biến chứng thà nh bệnh võng mạc tăng sinh vá»›i tân mạch và các dải xÆ¡ từ võng mạc và o dịch kÃnh. Tân mạch đĩa thị giác. Äôi khi các dải xÆ¡ co kéo gây rách và bong võng mạc. 3. Äiá»u trị: – Ná»™i khoa: Giúp máu tiêu nhanh có thể uống nhiá»u nước, nghỉ ngÆ¡i. – Äiá»u trị triệu chứng: thuốc giảm phù, bá»n vững thà nh mạch, chống chảy máu. – Äiá»u trị nguyên nhân: nếu nghi ngá» tác nhân nà o đó thì cho xét nghiệm xác định như mantoux, BW… để Ä‘iá»u trị theo nguyên nhân. – Tránh tái phát: Laser quang đông tất cả vùng viêm gây thiếu tưới máu trên huỳnh quang để ngăn chặn sá»± hình thà nh tân mạch. Laser quang đông VM là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay. – Trong trưá»ng hợp đục các môi trưá»ng trong suốt không laser được thì dùng lạnh đông. – Phẫu thuáºt cắt dịch kÃnh: nếu máu không tiêu được sau 2-3 tháng, có hiện tượng tổ chức hoá dịch kÃnh và hình thà nh các dây chằng co kéo gây rách và bong võng mạc thì phải phẫu thuáºt cắt dịch kÃnh .
[:]