[:vi]
1. Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là gì?
Tắc tÄ©nh mạch trung tâm võng mạc là sá»± ngừng trệ tuần hoà n trở vá», xảy ra ở thân tÄ©nh mạch trung tâm võng mạc, ngay đĩa thị hoặc tắc nhánh tÄ©nh mạch thưá»ng gặp sau chá»— bắt chéo động-tÄ©nh mạch.
2. Các yếu tố là m tăng nguy cơ tắc tĩnh mạch võng mạc
Yếu tố toà n thân
– Thưá»ng gặp ở ngưá»i nhiá»u tuổi
– Cao huyết áp
– Äái tháo đưá»ng
– Rối loạn đông máu, mỡ máu cao…
 Yếu tố tại mắt
– Nhãn áp cao
– Viêm thà nh mạch…

Central Retinal Vein Occlusion
3. Các biểu hiện lâm sà ng của tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc
- Dấu hiệu cÆ¡ năng: giảm thị lá»±c nhiá»u hoặc Ãt, cảm giác như sương mù hoặc có ám Ä‘iểm trung tâm.
- Khám bán phần trước thưá»ng không phát hiện được tổn thương gì
- Khám đáy mắt: đây là khám nghiệm bắt buộc và có giá trị chẩn đoán. Soi đáy mắt hoặc chụp đáy mắt xuất hiện:
– Dãn tÄ©nh mạch: hệ tÄ©nh mạch dãn to, ngoằn nghèo, dãn cả vá» khẩu kÃnh và chiá»u dà i. Xuất huyết, phù gai thị, xuất tiết má»m, xuất tiết cứng…
- Biểu hiện cáºn lâm sà ng: Chụp mạch huỳnh quang võng mạc là khám quan trá»ng có giá trị chẩn Ä‘oán, là cÆ¡ sở phân loại và hướng Ä‘iá»u trị.
Các hình thái lâm sà ng
Bệnh có thể diá»…n biến theo các hình thái lâm sà ng khác nhau. Nếu không được phát hiện và điá»u trị kịp thá»i thì bệnh có thể tiến triển từ hình nà y sang hình thái khác.
- Hình thái thiếu máu: đây là hình thái nặng, chiếm khoảng 15%, thưá»ng hay gặp ở ngưá»i cao tuổi, thị lá»±c thưá»ng không hồi phục. Bệnh có thể tiến triển thà nh Glocom tân mạch, gây Ä‘au nhức khó chịu sau khoảng 3 tháng không được Ä‘iá»u trị.
- Hình thái phù: thưá»ng gặp hÆ¡n, chiếm khoảng 65%, thị lá»±c giảm. Tiến triển: Có thể tốt, dấu hiệu cÆ¡ năng giảm dần. Äáy mắt: những xuất tiết má»m tiêu sau 2 tháng, xuất huyết và phù giảm Ä‘i.
Song trong 1 ná»a số trưá»ng hợp phù hoà ng Ä‘iểm kéo dà i đưa đến phù hoà ng Ä‘iểm dạng nang, gây giảm thị lá»±c không hồi phục. Và có 1/4 số trưá»ng hợp có thể chuyển sang hình thái há»—n hợp vá»›i nguy cÆ¡ sinh tân mạch.
- Hình thái há»—n hợp: Thị lá»±c giảm, có ám Ä‘iểm trung tâm, nhiá»u xuất huyết, phù võng mạc, nhiá»u xuất tiết má»m. Bệnh có thể tiến triển thà nh hình thái thiá»u máu hoặc hình thái phù. Tuy nhiên không trầm trá»ng như hình thái thiếu tưới máu. Những tân mạch võng mạc và gai thị xuất hiện ở rìa vùng thiếu máu nhưng tá»· lệ cá»§a vùng thiếu tưới máu Ãt không đủ để kÃch thÃch sinh tân mạch mống mắt.
4. Äiá»u trị tắc tÄ©nh mạch trung tâm võng mạc
Chỉ định chụp đáy mắt là rất cần thiết cho Ä‘iá»u trị. Nếu chúng ta không xác định được phương hướng Ä‘iá»u trị, sẽ dẫn đến háºu quả nghiêm trá»ng: gây Ä‘au nhức và mất thị lá»±c vÄ©nh viá»…n.
- Äiá»u trị ná»™i khoa:
– Các thuốc chống ngưng kết tiểu cầu.
– Giảm rối loạn tÃnh thấm và huyết động.
– Chống xuất huyết và xuất tiết.
– Corticoide được dùng khi có phản ứng viêm.
- Äiá»u trị quang đông võng mạc bằng Laser: Ä‘iá»u trị cho hình thái thiếu máu và hình thái há»—n hợp. Dá»±a và o hình ảnh huỳnh quang, quang đông tất cả những vùng thiếu tưới máu để đỠphòng xuất hiện tân mạch và các biến chứng cá»§a tân mạch. Nếu vùng thiếu tưới máu rá»™ng, cần quang đông toà n bá»™ võng mạc chỉ chừa lại cá»±c sau giữa 2 cung mạch thái dương (Pan-photo).
Ở hình thái phù, chỉ quang đông khi có xuất tiết vòng bao quanh những vùng tổn thương vi mạch gây dị thưá»ng mạch máu. Nếu phù hoà ng Ä‘iểm kéo dà i, thị lá»±c giảm thì có thể quang đông dạng lưới và o những hốc võng mạc phù nặng, nhưng vẫn phải trừ lại vùng trung tâm hoà ng Ä‘iểm 500ïm để tránh nguy cÆ¡ gây ám Ä‘iểm trung tâm.
- Äiá»u trị lạnh đông và phẫu thuáºt (khi có chỉ định)
- Nếu đã có biến chứng Glocom tân mạch thì các biện pháp Ä‘iá»u trị Ãt có kết quả, cần thiết phải quang đông, lạnh đông hoặc Ä‘iện đông thể mi. Äôi khi phải cắt bá» nhãn cầu nếu Ä‘au kéo dà i. Äiá»u đó cho thấy sá»± cần thiết phải quang đông hay lạnh đông những hình thái thiếu tưới máu võng mạc nặng để tránh hình thà nh Glocom tân mạch.
[:en]Tắc tÄ©nh mạch trung tâm võng mạc là sá»± ngừng trệ tuần hoà n trở vá», xảy ra ở thân tÄ©nh mạch trung tâm võng mạc, ngay đĩa thị hoặc tắc nhánh tÄ©nh mạch thưá»ng gặp sau chá»— bắt chéo động-tÄ©nh mạch. 1. Các yếu tố thuáºn lợi là m tăng nguy cÆ¡ tắc tÄ©nh mạch võng mạc * Yếu tố toà n thân: – Thưá»ng gặp ở ngưá»i nhiá»u tuổi – Cao huyết áp – Äái tháo đưá»ng – Rối loạn đông máu, mỡ máu cao… * Yếu tố tại mắt: – Nhãn áp cao – Viêm thà nh mạch… 2. Các biểu hiện lâm sà ng: * Dấu hiệu cÆ¡ năng: giảm thị lá»±c nhiá»u hoặc Ãt, cảm giác như sương mù hoặc có ám Ä‘iểm trung tâm. * Khám bán phần trước thưá»ng không phát hiện được tổn thương gì * Khám đáy mắt: đây là khám nghiệm bắt buá»™c và có giá trị chẩn Ä‘oán. Soi đáy mắt hoặc chụp đáy mắt xuất hiện: – Dãn tÄ©nh mạch: hệ tÄ©nh mạch dãn to, ngoằn nghèo, dãn cả vá» khẩu kÃnh và chiá»u dà i. Xuất huyết, phù gai thị, xuất tiết má»m, xuất tiết cứng… * Biểu hiện cáºn lâm sà ng: Chụp mạch huỳnh quang võng mạc là khám quan trá»ng có giá trị chẩn Ä‘oán, là cÆ¡ sở phân loại và hướng Ä‘iá»u trị. 3. Các hình thái lâm sà ng: bệnh có thể diá»…n biến theo các hình thái lâm sà ng khác nhau. Nếu không được phát hiện và điá»u trị kịp thá»i thì bệnh có thể tiến triển từ hình nà y sang hình thái khác. * Hình thái thiếu máu: đây là hình thái nặng, chiếm khoảng 15%, thưá»ng hay gặp ở ngưá»i cao tuổi, thị lá»±c thưá»ng không hồi phục. Bệnh có thể tiến triển thà nh Glocom tân mạch, gây Ä‘au nhức khó chịu sau khoảng 3 tháng không được Ä‘iá»u trị. * Hình thái phù: thưá»ng gặp hÆ¡n, chiếm khoảng 65%, thị lá»±c giảm. Tiến triển: Có thể tốt, dấu hiệu cÆ¡ năng giảm dần. Äáy mắt: những xuất tiết má»m tiêu sau 2 tháng, xuất huyết và phù giảm Ä‘i. Song trong 1 ná»a số trưá»ng hợp phù hoà ng Ä‘iểm kéo dà i đưa đến phù hoà ng Ä‘iểm dạng nang, gây giảm thị lá»±c không hồi phục. Và có 1/4 số trưá»ng hợp có thể chuyển sang hình thái há»—n hợp vá»›i nguy cÆ¡ sinh tân mạch. * Hình thái há»—n hợp: Thị lá»±c giảm, có ám Ä‘iểm trung tâm, nhiá»u xuất huyết, phù võng mạc, nhiá»u xuất tiết má»m. Bệnh có thể tiến triển thà nh hình thái thiá»u máu hoặc hình thái phù. Tuy nhiên không trầm trá»ng như hình thái thiếu tưới máu. Những tân mạch võng mạc và gai thị xuất hiện ở rìa vùng thiếu máu nhưng tá»· lệ cá»§a vùng thiếu tưới máu Ãt không đủ để kÃch thÃch sinh tân mạch mống mắt. 4. Äiá»u tri: Chỉ định chụp đáy mắt là rất cần thiết cho Ä‘iá»u trị. Nếu chúng ta không xác định được phương hướng Ä‘iá»u trị, sẽ dẫn đến háºu quả nghiêm trá»ng: gây Ä‘au nhức và mất thị lá»±c vÄ©nh viá»…n. * Äiá»u trị ná»™i khoa: – Các thuốc chống ngưng kết tiểu cầu. – Giảm rối loạn tÃnh thấm và huyết động. – Chống xuất huyết và xuất tiết. – Corticoide được dùng khi có phản ứng viêm. * Äiá»u trị quang đông võng mạc bằng Laser: Ä‘iá»u trị cho hình thái thiếu máu và hình thái há»—n hợp. Dá»±a và o hình ảnh huỳnh quang, quang đông tất cả những vùng thiếu tưới máu để đỠphòng xuất hiện tân mạch và các biến chứng cá»§a tân mạch. Nếu vùng thiếu tưới máu rá»™ng, cần quang đông toà n bá»™ võng mạc chỉ chừa lại cá»±c sau giữa 2 cung mạch thái dương (Pan-photo). Ở hình thái phù, chỉ quang đông khi có xuất tiết vòng bao quanh những vùng tổn thương vi mạch gây dị thưá»ng mạch máu. Nếu phù hoà ng Ä‘iểm kéo dà i, thị lá»±c giảm thì có thể quang đông dạng lưới và o những hốc võng mạc phù nặng, nhưng vẫn phải trừ lại vùng trung tâm hoà ng Ä‘iểm 500ïm để tránh nguy cÆ¡ gây ám Ä‘iểm trung tâm. * Äiá»u trị lạnh đông và phẫu thuáºt (khi có chỉ định) * Nếu đã có biến chứng Glocom tân mạch thì các biện pháp Ä‘iá»u trị Ãt có kết quả, cần thiết phải quang đông, lạnh đông hoặc Ä‘iện đông thể mi. Äôi khi phải cắt bá» nhãn cầu nếu Ä‘au kéo dà i. Äiá»u đó cho thấy sá»± cần thiết phải quang đông hay lạnh đông những hình thái thiếu tưới máu võng mạc nặng để tránh hình thà nh Glocom tân mạch.[:]