Chấn thương bán phần trước

[:vi]

1. Rách kết mạc và xuất huyết dưới kết mạc:

• Cần chắc chắn l không có chấn thÆ°Æ¡ng xuyên thấu nhãn cầu. Nếu nghi ngá»� phải thăm khám nhãn cầu má»™t cách kỹ lưỡng. BN nên đến các cÆ¡ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám.
• ThÆ°á»�ng rách kết mạc không cần khâu, nhiá»�u trÆ°á»�ng hợp rách kết mạc rá»™ng cần được khu phủ lại. Xuất huyết kết mạc không gây nguy hiểm cho mắt.

*Xử trí: Giữ sạch vết thương, kháng sinh tại chỗ, giảm phù n�, có thể không cần khâu, tự lành.

2. Dị vật giác mạc và kết mạc

2.1. Dị vật giác mạc: Nông và sâu

a) Dị vật giác mạc nông

Dị vật nằm ngay trên giác mạc hay trước 1/3 b� dày giác mạc

*Xử trí: Tại phòng cấp cứu. Nh� tê tại chỗ và lấy dị vật bằng kim vô trùng dưới sinh hiển vi

b) Dị vật giác mạc sâu

• Dị vật nằm sâu trong nhu mô Ä‘e dá»�a rÆ¡i vào tiá»�n phòng.

*Xử trí: Nhập viện để lấy dị vật tại phòng mổ

• Nếu dị vật có từ tính, lấy bằng nam châm Ä‘iện
• Nếu dị vật không có từ tính, lấy bằng pince nhá»�
• Nếu dị vật sắt nằm trong giác mạc nhiá»�u giá»� vòng rỉ màu da cam nâu phải lấy bằng máy khoan răng chạy pin.

2.2. Dị vật kết mạc:

*Xử trí: Nh� tê tại chỗ, lấy dị vật kết mạc bằng Cigarette. Nếu dị vật bằng kính thì hãy gắp mảnh kính vỡ ra.

3. Xước giác mạc:

Là khi lớp biểu mô tổn thương nhưng chưa rách giác mạc.

*Triệu chứng: �au, xốn, chảy nước mắt…

*Xử trí: Giữ vệ sinh, dùng thuốc nh� kháng sinh, lớp biểu mô còn lành sẽ tạo nhanh, chú ý tránh nhiễm trùng.

4. Viêm mống mắt do chấn thương

Xảy ra sau chấn thương đụng dập hoặc một chấn thương xuyên.

*Triệu chứng: Sợ ánh sáng, chảy nước mắt, thị lực giảm, cương tụ rìa, phản ứng thể mi (+).

*Khám mắt:

• Dính mống mắt
• Tít đồng tá»­ có thể có màng xuất tiết mặt trÆ°á»›c thể thủy tinh
• Tyndall (+) tiá»�n phòng.
• Ä�iá»�u trị:
• Liệt thể mi
• Corticoid tại chá»—

5. Giãn đồng tử và co đồng tử do chấn thương

Thư�ng gặp sau một chấn thương đụng dập, thư�ng đi kèm với những tổn thương khác (lệch thể thủy tinh, xuất huyết dịch kính, tăng nhãn áp).

*Nguyên nhân:

Sau chấn thương đụng dập rách cơ vòng mống mắt, đồng tử liệt đ�, không phản xạ có thể gây biến dạng đồng tử vĩnh viễn.

6. Rách chân mống mắt

Chấn thương đụng dập mạnh phần trước nhãn cầu có thể tách chân mống mắt ra kh�i thể mi, gây xuất huyết ti�n phòng. Nếu rách nh� không gây song thị, không bị chói.

*Xử trí: �i�u trị nội khoa, theo dõi đến khi có một phẫu thuật cùng loại sẽ xử trí chung. Nếu rách rộng có thể tạo ra nhi�u đồng tử và song thị phải phẫu thuật tạo hình lại chân mống mắt

7. Tách thể mi

Gây nhãn áp thấp mạn tính và phù hoàng điểm trung tâm.

8. Xuất huyết ti�n phòng

Do chấn thương các mạch máu ở ngoại vi mống mắt hay phần trước thể mi (mống mắt – thể thủy tinh lùi sau, giãn củng mạc ở vùng xích đạo), đứt vòng động mạch lớn của mống mắt, các nhánh động mạch của thể mi hoặc động tĩnh mạch hồi qui của hắc mạc.

8.1. Xuất huyết ti�n phòng nhẹ

Mới và ít máu, thư�ng tiên lượng tốt, tiêu trong 2 – 3 ngày, ngay cả xuất huyết nhi�u cũng có thể có tiên lượng tốt.

*Xử trí:

• Nghỉ ngÆ¡i
• Uống nÆ°á»›c nhiá»�u
• Liệt thể mi
• Thuốc nhá»� tại chá»—: kháng sinh, kháng viêm thuốc chống tiêu sợi huyết, Acid Aminocaproic (Amican) Tranexamic.

8.2 Xuất huyết ti�n phòng nặng

Chảy máu liên tục đầy cả ti�n phòng, thị lực giảm.

*Xử trí:

• Ná»™i trú theo dõi nhãn áp, tiến triển bệnh không để thấm máu giác mạc.
• Giảm khả năng xuất huyết tiên phát và Ä‘iá»�u trị nhãn áp cao do nhãn áp cao làm tăng nguy cÆ¡ thấm máu giác mạc và teo thị thần kinh. Ä�iá»�u trị phối hợp bằng nhá»� thuốc hạ áp.
• Kháng viêm
• Nếu sau má»™t tuần không tan máu tiá»�n phòng, phải chá»�c tiá»�n phòng và rá»­a bằng NaCl 9‰ Ä‘á»� phòng thấm máu giác mạc.

8.3 Biến chứng xuất huyết ti�n phòng

*Máu ti�n phòng để lâu:

• Máu đóng thành cục lắng vào góc tiá»�n phòng gây tăng nhãn áp thứ phát.
• Máu thấm vào các lá»›p sâu giác mạc tạo thành Ä‘Ä©a máu giác mạc, teo thị thần kinh, đục thể thủy tinh.

9. Lệch và đục thể thủy tinh sau chấn thương

Chấn thương đụng dập nhãn cầu gây đứt dây Zinn và lệch thể thủy tinh (thư�ng đứt ≥ 25% nếu lệch thể thủy tinh).

*Lâm sàng:

• Song thị
• Thị lá»±c giảm
• Rung rinh mống mắt
• Có thể thấy dịch tiá»�n phòng
• Thể thủy tinh lệch ra tiá»�n phòng: Gây tăng áp thứ phát mắt Ä‘au nhức phải mổ cấp cứu
• Thể thủy tinh (cưỡi ngá»±a) nghẽn bá»� đồng tá»­: Gây tăng áp thứ phát phải phẫu thuật cấp cứu
• Nếu thể thủy tinh lệch không gây tăng nhãn áp: Theo dõi thể thủy tinh có thể đục sau chấn thÆ°Æ¡ng má»™t thá»�i gian (không có lệch thể thủy tinh) thÆ°á»�ng bắt đầu bằng những vết đục dÆ°á»›i bao.

[:en]1. Rách kết mạc và xuất huyết dưới kết mạc:
– Cần chắc chắn l không có chấn thÆ°Æ¡ng xuyên thấu nhãn cầu. Nếu nghi ngá»� phải thăm khám nhãn cầu má»™t cách kỹ lưỡng. BN nên đến các cÆ¡ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám.
– ThÆ°á»�ng rách kết mạc không cần khâu, nhiá»�u trÆ°á»�ng hợp rách kết mạc rá»™ng cần được khu phủ lại. Xuất huyết kết mạc không gây nguy hiểm cho mắt.
– Xá»­ trí: Giữ sạch vết thÆ°Æ¡ng, kháng sinh tại chá»—, giảm phù ná»�, có thể không cần khâu, tá»± lành.
2. Dị vật giác mạc và kết mạc:
2.1. Dị vật giác mạc: Nông và sâu
– Dị vật giác mạc nông: Dị vật nằm ngay trên giác mạc hay trÆ°á»›c 1/3 bá»� dày giác mạc
– Xá»­ trí: Tại phòng cấp cứu. Nhá»� tê tại chá»— và lấy dị vật bằng kim vô trùng dÆ°á»›i sinh hiển vi
– Dị vật giác mạc sâu: Dị vật nằm sâu trong nhu mô Ä‘e dá»�a rÆ¡i vào tiá»�n phòng.
– Xá»­ trí: Nhập viện để lấy dị vật tại phòng mổ
+ Nếu dị vật có từ tính, lấy bằng nam châm điện
+ Nếu dị vật không có từ tính, lấy bằng pince nh�
+ Nếu dị vật sắt nằm trong giác mạc nhi�u gi� vòng rỉ màu da cam nâu phải lấy bằng máy khoan răng chạy pin.
2.2. Dị vật kết mạc:
– Xá»­ trí: Nhá»� tê tại chá»—, lấy dị vật kết mạc bằng Cigarette. Nếu dị vật bằng kính ï‚® gắp mảnh kính vỡ ra.
3. Xước giác mạc: Lớp biểu mô tổn thương nhưng chưa rách giác mạc.
– Triệu chứng: Ä�au, xốn, chảy nÆ°á»›c mắt…
– Xá»­ trí: Giữ vệ sinh, dùng thuốc nhá»� kháng sinh, lá»›p biểu mô còn lành sẽ tạo nhanh, chú ý tránh nhiá»…m trùng.
4. Viêm mống mắt do chấn thương: Xảy ra sau chấn thương đụng dập hoặc một chấn thương xuyên.
– Triệu chứng: Sợ ánh sáng, chảy nÆ°á»›c mắt, thị lá»±c giảm, cÆ°Æ¡ng tụ rìa, phản ứng thể mi (+).
– Khám mắt:
+ Dính mống mắt
+ Tít đồng tử có thể có màng xuất tiết mặt trước thể thủy tinh
+ Tyndall (+) ti�n phòng.
– Ä�iá»�u trị:
+ Liệt thể mi
+ Corticoid tại chỗ
5. Giãn đồng tử và co đồng tử do chấn thương:
Thư�ng gặp sau một chấn thương đụng dập, thư�ng đi kèm với những tổn thương khác (lệch thể thủy tinh, xuất huyết dịch kính, tăng nhãn áp).
Nguyên nhân: Sau chấn thương đụng dập rách cơ vòng mống mắt, đồng tử liệt đ�, không phản xạ có thể gây biến dạng đồng tử vĩnh viễn.
6. Rách chân mống mắt:
Chấn thương đụng dập mạnh phần trước nhãn cầu có thể tách chân mống mắt ra kh�i thể mi, gây xuất huyết ti�n phòng.
Nếu rách nh� không gây song thị, không bị chói. �i�u trị nội khoa, theo dõi đến khi có một phẫu thuật cùng loại sẽ xử trí chung.
Nếu rách rộng có thể tạo ra nhi�u đồng tử và song thị phải phẫu thuật tạo hình lại chân mống mắt

7. Tách thể mi: Gây nhãn áp thấp mạn tính và phù hòang điểm trung tâm.
8. Xuất huyết ti�n phòng:
Do chấn thương các mạch máu ở ngoại vi mống mắt hay phần trước thể mi (mống mắt – thể thủy tinh lùi sau, giãn củng mạc ở vùng xích đạo), đứt vòng động mạch lớn của mống mắt, các nhánh động mạch của thể mi hoặc động tĩnh mạch hồi qui của hắc mạc.
* Xuất huyết ti�n phòng nhẹ: Mới và ít máu, thư�ng tiên lượng tốt, tiêu trong 2 – 3 ngày, ngay cả xuất huyết nhi�u cũng có thể có tiên lượng tốt.
Xử trí:
– Nghỉ ngÆ¡i
– Uống nÆ°á»›c nhiá»�u
– Liệt thể mi
– Thuốc nhá»� tại chá»—: kháng sinh, kháng viêm thuốc chống tiêu sợi huyết, Acid Aminocaproic (Amican) Tranexamic.
* Xuất huyết ti�n phòng nặng: Chảy máu liên tục đầy cả ti�n phòng, thị lực giảm.
Xử trí: Nội trú theo dõi nhãn áp, tiến triển bệnh không để thấm máu giác mạc.
– Giảm khả năng xuất huyết tiên phát và Ä‘iá»�u trị nhãn áp cao do nhãn áp cao làm tăng nguy cÆ¡ thấm máu giác mạc và teo thị thần kinh. Ä�iá»�u trị phối hợp bằng nhá»� thuốc hạ áp.
– Kháng viêm
– Nếu sau má»™t tuần không tan máu tiá»�n phòng, phải chá»�c tiá»�n phòng và rá»­a bằng NaCl 9‰ Ä‘á»� phòng thấm máu giác mạc.
* Biến chứng xuất huyết ti�n phòng: Máu ti�n phòng để lâu:
– Máu đóng thành cục lắng vào góc tiá»�n phòng gây tăng nhãn áp thứ phát
– Máu thấm vào các lá»›p sâu giác mạc tạo thành Ä‘Ä©a máu giác mạc, teo thị thần kinh, đục thể thủy tinh.

9. Lệch và đục thể thủy tinh sau chấn thương:
Chấn thương đụng dập nhãn cầu gây đứt dây Zinn và lệch thể thủy tinh (thư�ng đứt ≥ 25% nếu lệch thể thủy tinh).
Lâm sàng:
– Song thị
– Thị lá»±c giảm
– Rung rinh mống mắt
– Có thể thấy dịch tiá»�n phòng
– Thể thủy tinh lệch ra tiá»�n phịng: Gây tăng áp thứ phát mắt Ä‘au nhức phải mổ cấp cứu
– Thể thủy tinh (cưỡi ngá»±a) nghẽn bá»� đồng tá»­: Gây tăng áp thứ phát phải phẫu thuật cấp cứu
– Nếu thể thủy tinh lệch không gây tăng nhãn áp: Theo dõi thể thủy tinh có thể đục sau chấn thÆ°Æ¡ng má»™t thá»�i gian (không có lệch thể thủy tinh) thÆ°á»�ng bắt đầu bằng những vết đục dÆ°á»›i bao.[:]