[:vi]
Khô mắt là tình trạng tương đối phổ biến, thưá»ng gặp ở những ngưá»i thưá»ng xuyên phải là m việc vá»›i máy tÃnh. Tuy không nguy hiểm nhưng khô mắt có thể gây mệt má»i, khó chịu cho ngưá»i mắc cÅ©ng như là m giảm năng suất là m việc. Ngoà i ra, ngưá»i bị khô mắt trong thá»i gian dà i cÅ©ng có thể bị suy giảm thị lá»±c.
Tổng quan vỠbệnh khô mắt
Äịnh nghÄ©a
Mà ng phim nước mắt được cấu tạo bởi 3 lớp:
- Lớp mỡ
- Lớp nước
- Lớp nhầy
Lá»›p mỡ giúp hạn chế sá»± bốc hÆ¡i nước mắt. Lá»›p nước cung cấp oxy cho biểu mô giác mạc, có tÃnh sát trùng nhẹ, giúp rá»a trôi bụi bẩn cho giác mạc trÆ¡n nhẵn. Lá»›p nhầy giúp dà n Ä‘á»u nước mắt trên giác mạc. 3 lá»›p nà y cùng có vai trò bảo vệ bá» mặt nhãn cầu khá»i những tác động xấu từ bên ngoà i.
Khô mắt hoặc tình trạng mắt khô là một dạng bệnh vỠmắt xảy ra khi hoạt động của 3 lớp nà y bị rối loạn, dẫn đến sự suy giảm vỠsố lượng và chất lượng nước mắt. Từ đó không còn đủ nước mắt để bôi trơn, bảo vệ bỠmặt nhãn cầu và nuôi dưỡng giác mạc, gây ra cảm giác khó chịu cho đôi mắt.
Â
Nguyên nhân khô mắt
Nguyên nhân chÃnh dẫn đến bệnh khô mắt là do sá»± mất cân bằng giữa khả năng tiết nước mắt và thoát Ä‘i cá»§a nước mắt, bao gồm:
- Lượng nước mắt tiết ra không đủ: Nước mắt được tiết ra từ các tuyến trong và quanh mi mắt. Do nhiá»u yếu tố khác nhau: tuổi tác, bệnh lý, khà háºu… mà khả năng tiết nước mắt cá»§a mắt sẽ giảm và nước mắt cÅ©ng bị bốc hÆ¡i nhanh, gây ra bệnh khô mắt.
- Chất lượng nước mắt kém: Sá»± mất cân bằng, bất thưá»ng vá» cấu tạo cá»§a 3 lá»›p mà ng phim nước mắt có thể khiến gia tăng tốc độ bốc hÆ¡i nước mắt hoặc nước mắt không được dà n Ä‘á»u trên bá» mặt giác mạc.
Ngoà i ra, các yếu tố sau cũng là những nguyên nhân gây bệnh khô mắt:
- Tuổi tác: Tuổi cà ng cao, các protein tham gia cấu tạo nên mà ng nước mắt cà ng suy giảm và lượng nước mắt được tiết ra ngà y má»™t Ãt Ä‘i. Do đó, những ngưá»i trên 50 tuổi rất dá»… gặp phải tình trạng khô mắt.
- Sá»± thay đổi hormone: Phụ nữ sau khi mang thai, Ä‘ang sá» dụng thuốc tránh thai, trong thá»i kỳ mãn kinh… thưá»ng bị khô mắt do sá»± thay đổi hormone.
- Tác dụng phụ của thuốc: Việc sỠdụng một số loại thuốc (thuốc chống tăng huyết áp, thuốc kháng histamine, thuốc chống viêm…) có thể là m giảm lượng nước mắt tiết ra.
- Các bệnh lý toà n thân hoặc tại mắt: Ngưá»i bị bệnh viêm khá»›p dạng thấp, tổn thương tuyến giáp, đái tháo đưá»ng, viêm bá» mi, trứng cá Ä‘á», há»™i chứng Sjogren (rối loạn bà i tiết nước mắt và nước bá»t)… tăng nguy cÆ¡ mắc khô mắt. Ngoà i ra, hở mi (liệt mặt ngoại biên) hoặc giảm tần suất chá»›p mắt (bệnh Parkinson) cÅ©ng là những nguyên nhân gây khô mắt.
- Môi trưá»ng sống: Môi trưá»ng sống nhiá»u gió, khói bụi hoặc thá»i tiết hanh khô sẽ là m tăng tốc độ bốc hÆ¡i cá»§a nước mắt.
- Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá hay sá» dụng mắt liên tục trong má»™t khoảng thá»i gian dà i là những thói quen rất dá»… dẫn tá»›i khô mắt.
- Phẫu thuáºt: Bệnh nhân phẫu thuáºt Lasik, Phaco… có thể gặp phải các triệu chứng khô mắt tạm thá»i hoặc là m trầm trá»ng thêm tình trạng khô mắt.
Triệu chứng của khô mắt
Bệnh khô mắt thưá»ng dá»… dà ng được nháºn biết qua các triệu chứng sau:
- Mắt khô má»i, Ä‘á», nóng rát hoặc ngứa bên trong mắt
- Cảm giác cộm như có hạt cát ở trong mắt
- Mà mắt nặng ná»
- Nhìn lỠmỠsau khi chớp mắt
- Chảy nước mắt liên tục, ra gỉ (ghèn) nhiá»u hÆ¡n bình thưá»ng
- Trưá»ng hợp bệnh kéo dà i và tiến triển nặng, ngưá»i bệnh có thể cảm nháºn được thị lá»±c suy giảm rõ rệt
Các triệu chứng trên có thể giảm nhẹ trong môi trưá»ng mát mẻ, mưa, độ ẩm cao…Â
Tầm quan trá»ng cá»§a nước mắt
Nước mắt đóng vai trò rất quan trá»ng trong việc bảo vệ bá» mặt nhãn cầu và duy trì thị lá»±c. Thà nh phần cá»§a nước mắt bao gồm nước, protein, vitamin và chất dinh dưỡng.
Vá»›i má»—i lần chá»›p mắt, nước mắt sẽ dà n Ä‘á»u trên bá» mặt nhãn cầu giúp bôi trÆ¡n bá» mặt nhãn cầu, giảm tá»· lệ nhiá»…m khuẩn mắt, rá»a trôi các dị váºt trong mắt và giữ cho bá» mặt giác mạc, kết mạc phẳng, sạch sẽ.
Ngoà i ra, nước mắt còn giúp nuôi dưỡng giác mạc – nÆ¡i bảo vệ mắt và khúc xạ tia sáng. Do đó, khi mắt bị khô sẽ là m giảm nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho giác mạc, lâu dần gây bệnh vá» giác mạc và ảnh hưởng xấu đến thị lá»±c.

Khô mắt là bệnh vỠmắt vô cùng phổ biến với nguyên nhân là do lượng nước mắt tiết ra không đủ và chất lượng nước mắt kém
Â
Äiá»u trị khô mắt
Khô mắt là bệnh thưá»ng kéo dà i và khó có thể Ä‘iá»u trị dứt Ä‘iểm. Äiá»u trị khô mắt chá»§ yếu táºp trung và o việc giảm các triệu chứng khó chịu do khô mắt gây ra. Các phương pháp được chỉ định bao gồm:
- Sá» dụng nước mắt nhân tạo: Äây là phương pháp phổ biến nhất, dá»… thá»±c hiện và có thể duy trì lâu dà i. Nước mắt nhân tạo nhá»›t hÆ¡n bao phá»§ bá» mặt mắt lâu hÆ¡n, có chứa chất béo phân cá»±c như glycerin hoặc chất béo không phân cá»±c (dầu khoáng) là m giảm sá»± bay hÆ¡i. Äặc biệt, nước mắt nhân tạo dạng mỡ được sá» dụng trước khi ngá»§ đặc biệt hữu Ãch khi bệnh nhân bị hở mi ban đêm hoặc kÃch thÃch khi Ä‘ang tỉnh.
- KÃch thÃch tăng tiết nước mắt: Việc bổ sung axit béo Omega-3 và o chế độ dinh dưỡng và sá» dụng má»™t số loại thuốc nhá» mắt có thể giúp cải thiện mà ng dầu cá»§a mắt và là m giảm khô mắt.
- Äiá»u trị tình trạng viêm cá»§a mi mắt và bá» mặt nhãn cầu: Sá» dụng các loại thuốc uống, thuốc nhá» hoặc thuốc mỡ tra mắt theo chỉ định cá»§a bác sÄ©, kết hợp vá»›i các động tác chưá»m ấm, massage mi mắt có hiệu quả rất tốt trong việc là m giảm viêm nhiá»…m quanh mắt và tình trạng khô mắt.
- Phẫu thuáºt: Nếu bệnh khô mắt quá nặng, không đáp ứng vá»›i các phương pháp Ä‘iá»u trị trên, việc chỉ định phẫu thuáºt là cần thiết. Vá»›i mục Ä‘Ãch chÃnh là duy trì mà ng phim nước mắt, các phương pháp phẫu thuáºt Ä‘iá»u trị khô mắt gồm nút Ä‘iểm lệ hoặc khâu cò mi. Các nút punctal là m bằng silicon hoặc collagen có thể được đặt và o để chặn má»™t phần hoặc hoà n toà n ống lệ ở góc trong cá»§a mắt để giữ cho nước mắt không bị thoát Ä‘i. Trong trưá»ng hợp nặng, bác sÄ© có thể khuyến nghị phẫu thuáºt đóng ống thoát nước mắt bằng cách đốt nhiệt nút punctal để đóng ống lệ vÄ©nh viá»…n.
Â

Nhá» nước mắt nhân tạo – Phương pháp Ä‘iá»u trị khô mắt được áp dụng nhiá»u nhất
Â
Má»™t số lá»i khuyên phòng tránh khô mắt trong sinh hoạt hà ng ngà y
Tuy khô mắt không gây ra những biến chứng nguy hiểm như nhiá»u bệnh lý vá» mắt khác nhưng vẫn gây ảnh hưởng đến cuá»™c sống cá»§a ngưá»i bệnh và vá» lâu dà i có thể là m trầm trá»ng thêm các vấn đỠvá» mắt. Do đó, để phòng tránh bệnh khô mắt, trong sinh hoạt hà ng ngà y nên lưu ý những Ä‘iá»u sau:
- Không sá» dụng các thiết bị Ä‘iện tá» khi không cần thiết. Khi khi há»c táºp hoặc là m việc thá»±c hiện theo quy tắc 20 – 20 – 20: Cứ 20 phút là m việc vá»›i máy vi tÃnh để mắt giải lao 20 giây và nhìn táºp trung và o má»™t váºt cách khoảng 20 feet (khoảng 6 mét).
- Táºp thói quen chá»›p mắt cháºm và đá»u (khoảng 12-18 lần/phút) giúp nước mắt dà n Ä‘á»u, là m ẩm giác mạc.
- Äeo kÃnh khi ra ngoà i để tránh cho mắt tiếp xúc trá»±c tiếp vá»›i ánh sáng mặt trá»i, nắng gió, khói bụi. Tránh để gió từ quạt, máy lạnh, máy sấy thổi và o mắt.
- Sá» dụng máy tạo độ ẩm để tăng cưá»ng độ ẩm trong nhà hoặc tại nÆ¡i là m việc.
- Hạn chế Ä‘eo kÃnh áp tròng.
- Bổ sung thức ăn chứa Omega-3 (có nhiá»u trong cá), Beta-Carotene (trong các loại rau cá»§ mà u và ng, Ä‘á»), vitamin A, kẽm, chất chống oxy hóa… giúp tăng cưá»ng sức khá»e đôi mắt.
- Uống đủ lượng nước cần thiết (2 lÃt/ngà y).
- Hạn chế thức khuya. Äảm bảo ngá»§ đủ giấc 7 – 8h má»—i ngà y để mắt được nghỉ ngÆ¡i, duy trì độ ẩm ở mà ng mắt, thư giãn cÆ¡ mắt.
- Ngừng hút thuốc lá và tránh nÆ¡i có nhiá»u khói thuốc.

Nên Ä‘eo kÃnh khi ra ngoà i để bảo vệ mắt khá»i nắng gió, khói bụi, từ đó phòng tránh tình trạng khô mắt
Tà i liệu tham khảo
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dry-eyes/symptoms-causes/syc-20371863
https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/dry-eye
https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-dry-eye
[:en]HỘI CHỨNG KHÔ MẮT
I.Äịnh nghÄ©a khô mắt:
Khô mắt là má»™t tình trạng xảy ra khi mắt bạn hoặc sản xuất quá Ãt nước mắt hoặc nước mắt thiếu những thà nh phần bôi trÆ¡n và bảo vệ bá» mặt cá»§a mặt.
1.Dịch tá»… há»c:
* Gần 75% số ngưá»i bị khô mắt tìm thấy trong hÆ¡n 65 cuá»™c Ä‘iá»u tra vá» bệnh khô mắt.
* Khoảng 10 triệu dân số ở Mỹ phải chịu đựng những khó chịu từ triệu chứng của bệnh khô mắt.
2.Tầm quan trá»ng cá»§a nước mắt:
* Nước mắt là một trong những cơ chế phòng vệ tự nhiên của mắt.
* Nước mắt được tạo ra bởi những tuyến xung quanh mắt,được giải phóng ra lớp ngoà i,bảo vệ và nuôi dưỡng bỠmặt của mặt.
3.Nguyên nhân gây khô mắt
a.Tuổi: Äây là lý do thưá»ng gặp nhất cá»§a khô mắt,lượng nước mắt và hiệu quả cá»§a film nước mắt Ä‘á»u giảm theo tuổi.Nữ sau mãn kinh thưá»ng gặp các vấn đỠvá» khô mắt.
b.Môi trưá»ng: Nhiá»u yếu tố xung quanh cÅ©ng có thể dẫn đến khô mắt chẳng hạn như: nhìn mà n hình máy tÃnh,TV hoặc là m việc trong môi trưá»ng Ä‘iá»u hòa hay nóng bức,ô nhiá»…m không khÃ.
c.KÃnh tiếp xúc: Nhiá»u ngưá»i mang kÃnh tiếp xúc trải qua các triệu chứng khô mắt (20-30%).Äiá»u nà y là chá»§ yếu bởi vì kÃnh tiếp xúc má»m có tÃnh “ ái nước†chẳng hạn như hấp thụ dịch.
d.Những yếu tố khác:Má»™t số thuốc có thể gây khô mắt như thuốc kháng histamine,thuốc chống trầm cảm,thuốc tránh thai…CÅ©ng như váºy,má»™t và i bệnh chẳng hạn như há»™i chứng Sjogren ở những ngưá»i bị viêm khá»›p dạng thấp…
II.Triệu chứng Ä‘iển hình:  Bao gồm má»™t hay nhiá»u triệu chứng sau:
1.Cảm giác bá»ng                                         4.Nhạy cảm vá»›i ánh sáng
2.Chảy nước mắt                                         5.Cảm giác có cát bụi trong mắt.
3.Khô mắt                                                   6.Trầy xước mắt

III.Äiá»u trị:
1.Bệnh khô mắt có chữa được không?
Không có sá»± chữa trị nà o cho tình trạng khô mắt,Ä‘iá»u quan trá»ng là tuân theo sá»± chỉ dẫn cá»§a bác sÄ©,giảm các triệu chứng kÃch thÃch do khô mắt gây ra.Giảm hoặc loại trừ nguyên nhân thì có thể giúp là m giảm tình trạng khô mắt cá»§a bạn
2.Tác dụng cá»§a chất bôi trÆ¡n sá» dụng trong Ä‘iá»u trị khô mắt:
Những chất nà y trợ giúp nước mặt tá»± nhiên và cung cấp lá»›p thay thế để bảo vệ và nuôi dưỡng bá» mặt cá»§a mắt.Thuốc mỡ thưá»ng chỉ được khi Ä‘i ngá»§ do thuốc là m má» mắt.Thuốc bôi trÆ¡n mắt có thể được dùng thưá»ng xuyên theo nhu cầu hoặc được chỉ định
3.Phương pháp Ä‘iá»u trị:
* Trong hầu hết các trưá»ng hợp, và dụ như tuổi già hoặc các bệnh lý liên quan, tình trạng khô mắt trở thà nh mãn tÃnh và cần được Ä‘iá»u trị liên tục.
* Tuân theo sá»± chỉ dẫn cá»§a bác sÄ©.Äiá»u nà y sẽ đảm bảo cho sức khá»e cá»§a mắt bạn trong khi là m giảm các triệu chứng kÃch thÃch do khô mắt gây ra.
* Tùy thuá»™c và o nguyên nhân gây khô mắt để lá»±a chá»n phương pháp Ä‘iá»u trị thÃch hợp
* Nước mắt nhân tạo là một giải pháp khá tốt để là m giảm các triệu chứng khô mắt.
4.Các loại nước mắt nhân tạo:
Refresh plus,Tear plus, Oculotect Gel, Moisture eyes…
IV.Kết luáºn:
- Khô mắt là má»™t bệnh thưá»ng gặp ở má»i lứa tuổi,cả nam và nữ.
- Triệu chứng thưá»ng nhẹ và gần như không được bệnh nhân để ý đến.
- Bệnh hiện nay không có thuốc chữa trị đặc hiệu.
- Vấn đỠđặt ra là phải chú ý đến ngay Bác sĩ nhãn khoa để theo dõi nếu bạn có bất kỳ một triệu chứng khó chịu nà o.
- Dùng nước mắt nhân tạo là má»™t Ä‘iá»u cần thiết và nên táºp thói quen sá» dụng các loại chất bôi trÆ¡n nà y.
[:]